poniedziałek, 11 lutego 2013

Wit Stwosz



Wit Stwosz 1448 - 1533
·      *Urodził się w Horb nad Neckerem, ok. 1448 w rodzinie rzemieślniczej.
·       *We wczesnym etapie pracował w Górnej Nadrenii – w Strasburgu.
·       *Tworzył w różnych dziedzinach sztuki, ale najbardziej wyróżniał się w rzeźbie.
·       *W 1477 osiedlił się w Krakowie.
·       *W 1484 został starszym cechu malarz
·       *Dzieła: świecznik dla cechu krawców w Krakowie( ok. 14850), Nagrobek króla Kazimierza IV Jagiellończyka, Postać biskupa wrocławskiego Piotra z Bnina, Płyta nagrobna arcybiskupa gnieźnieńskiego Zbigniewa Oleśnickiego, Epitafium Filipa Buonaccorsiego zw. Kallimachem, Wskrzeszenie Łazarza – miedzioryt, pokaranie Gailany i morderców św. Kiliana, św. Andrzej, Matka Boska z dzieciątkiem, Zwiastowanie N. Marii Pannie (Pozdrowienie Anielskie), Krucyfiks ze Szpitala Ducha św. w Norymberdze. 

OŁTARZ ZAŚNIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY ZWANY MARIACKIM  1477 – 1483. 

·      * Wit Stwosz stworzył dzieło, które swoimi rozmiarami, zróżnicowaniem zastosowanych środków rzeźbiarskich, bogactwem programu obrazowego, a przede wszystkim nowatorstwem koncepcji całości wysunęło się na czoło szafiastych ołtarzy późnogotyckich w Europie.
·       * Wykonany z drzewa dębowego i modrzewiowego - części konstrukcji oraz lipowego – rzeźby.
·       * W predelli ukazane jest drzewo Jessego — genealogiczne drzewo Chrystusa i Marii Panny. Szafę nastawy zdobią cztery skrzydła, dwa ruchome oraz dwa nieruchome. Bryłę pentaptyku dopełnia zwieńczenie.
·       *Dominują tutaj błękit i złoto – nadaje owej wizji nieba niespotykaną intensywność wyrazu.
·       Część główna
o   Najbardziej niezwykła jest scena zaśnięcia Marii . Ołtarz zawiera doskonałe połączenie w tej jednej scenie przeciwstawnych sobie zasad obrazowania – narracyjnego i reprezentacyjnego. Widzimy tu precyzyjnie wykonane szczegóły, np. fałdy szat, ręce, nogi.
o   W ołtarzu Mariackim możemy zauważyć dojrzały warsztat mistrza.
o   „Śmierć Matki Boskiej”  umieszona w szafie środkowej, nad tą sceną umieszczony obraz „Wniebowzięcia” uzupełnia scena w zwieńczeniu „koronacja Marii”.  – tworzą cykl chwały Marii
o   Scena główna została otoczona uroczystym łukiem półkolistym, mieszczących mężów i proroków ST, którzy zapowiedzieli odkupienie i przymioty Matki Boskiej.
o   Ekspresja sceny jest wzmożona zagęszczeniem postaci; w rzeczywistości nigdy nie mogłyby one stać tak blisko siebie. Złocone szaty odbijają światło. Ustawienie postaci "pod wiatr" powoduje sfałdowanie szat.
o   Harmonijnie połączył dwie dotychczas oddzielnie stosowane formuły obrazowe. Pierwszą z nich była grupa kilku hieratycznie ujętych figur, często w schemacie SACRA CONVERSAZIONE. Druga forma stanowiła scena narracyjna.
o   Dla wyobrażenia śmierci Marii wybrał szeroko rozpowszechniony typ ikonograficzny – Maria umiera na klęczkach, w ramionach jednego z apostoła.  Maria umieszczona centralnie, oddana nie co mniejszej skali, wśród promienie glorii i aniołów, zamknięta od góry łukiem szafy – ukazuje Chrystusa i jego Matkę przede wszystkim w pozaczasowej wizji Zbawiciela za Współodkupicielką.
o   Apostołowie przeżywają wydarzenie oddzielnie.
o   Od innych ołtarzy odróżnia go przesycona atmosfera sacrum – świata znajdującego się poza zasięgiem poznania zmysłowego.
·      * Ołtarz zamknięty
·       -Obszerny cykl opowiada o rodzicach Marii, o jej dzieciństwie, o dzieciństwie i męce Chrystusa, a kończy się wizją pokonania śmierci przez Odkupiciela (Zstąpienie do Otchłani)
·       -Położono obraz Chrystusa jako człowieka.  Jest tutaj pokazany jako zakorzeniony przez swoją Matkę w rodzie ludzkim, jako ten, który narodził się i umarł dla ludzi, jako ten wreszcie, którzy w Sym ciepieniu znalazł w Marii towarzyszkę swego dzieła, wierna aż do śmierci – SOCIA CHRISTI .










ŚW. ANNA SAMOTRZECIA z Tarnowa 1480 - 90
·       Jest zapewne środkowym przedstawieniem zaginionego ołtarza skrzydłowego.
·       Bliskie analogie do niektórych rzeźb Ołtarza Mariackiego.
·       Korpus postaci, potraktowany jako relief, tylko głowa stanowi rzeźbę trójwymiarową.
·      
Św. Anna Samotrzecia, drewno lipowe, polichromowane. W kościele bernardynów
Matko, jako karmiące Dzieciątko, nasilił w wyobrażeniu wartości epickie, ale zarazem podkreślającym boskie macierzyństwo Marii, uwypuklił ważny w temacie św. Anny Samotrzeciej dogmatyczny wątek Wcielenia.


CHRYSTUS W OGRODZIE OLIWNYM  - 1480 -85
·       Płaskorzeźba z  piaskowca, polichromowana.
·       Najprawdopodobniej stanowił główną część epitafium znajdującym się na przykościelnym cmentarzu.
·       Wzorowany na sztuce południowych Niemiec z II poł. XV. 




KRUCYFIKS
·       Piaskowiec z polichromią.
·       Tzw. krucyfiks wyprężony, odznaczający się silnym zwisem ciała i horyzontalnym układem ramion.



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz